Atomları, element ya da bileşik haldeki maddelerin yapısını, bileşimini ve özelliklerini, uğradıkları dönüşümleri, bu dönüşümler sırasında açığa çıkardıkları ya da soğurdukları enerji ve entropiyi inceleyen bilim dalıdır.

Kimya bilimi sınırsız denecek sayıda çok bileşiğin incelenmesini kapsar ve bu konudaki bilgi ve etkinlikleri sistemli hale getirmek amacıyla birbiriyle ilgili bileşikleri, sistemleri, yöntemleri ve amaçlarını gruplayan bir çok alt dala ayrılır.

Analitik Kimya: Kimya biliminin belirli bir maddenin kimyasal bileşenlerinin yada bileşenlerden bir bölümünün niteliğinin ve niceliğinin belirlenmesini inceleyen koludur.
Biyokimya: Canlı organizmalarda bulunan kimyasalları, kimyasal reaksiyonları ve etkileşimlerini inceler. Biyokimya; organik kimya, tıbbi kimya, nörokimya, moleküler biyoloji ve genetik ile yakından ilgilidir.

İnorganik Kimya: İnorganik (karbon, hidrojen dışı) bileşiklerin tepkimeleri ve özellikleri ile ilgilenen kimyanın alt disiplinidir.

Fiziko-kimya: Fiziko-kimya kimyasal sistemlerin ve oluşumların enetji ve dinamikleri ile ilgili değişimleri izleyen alt disiplindir. Kimyasal termodinamik, kimyasal kinetik, elektrokimya, istatistik, mekanik ve spektroskopi alanlarını kapsar.

Organik Kimya: Karbon kimyası da denir. Hidrojen, oksijen, azot, fosfor, klor gibi elementlerin karbon ile yaptığı bileşikleri inceler.

Nükleer Kimya: Atomaltı taneciklerin atomu nasıl oluşturduklarını inceleyen alt disiplinidir.

Farmosötik Kimya: Kimya ile eczacılığın kesiştiği noktadaki etken madde dizaynı, organik sentez ve ilaç geliştirmekle ilgili alt bilim dalıdır.

Teorik Kimya: Kimya biliminin teorik sebep sonuç ilişkilerinin temellerini inceleyen alt bilimidir.

Supramoleküler Kimya: Moleküller arasındaki ve molekül içindeki etkileşimleri inceleyen bilim dalıdır.

Jeokimya: Yerküredeki doğal kimyasal olayları inceleyen bilim dalıdır.
Polimer Kimyası: Polimer çok sayıda molekülün kimyasal bağlar ile düzenli bir şekilde bağlanarak oluşturduğu yüksek molakül ağırlıklı bileşiklerdir. Polimer kimyası ise bu moleküllerin yapısı ve reaksiyonlarını inceler.

Agrokimya: Tarım bilimlerindeki kimyasal uygulamaları kapsar.

Gıda kimyası: Besin maddelerinin kimyasal yapılarını ve organizmadaki işlevlerini inceler.

Çevre Kimyası: Kimyasal maddelerin yol açtığı çevre kirlenmesini ve önlenmesini konu alır.

Tekstil Kimyası: Boyar maddelerin elyaf boyamacılığında kullanılmasına geniş yer verir.

Tıbbi(Medikal) Kimya: Kimyasal maddelerin hastalıkların tedavisinde kullanılmasını ve tedavi mekanizmasınıkonu alan yeni bir bilim dalıdır

Foto Kimya: Işığın atom ve bileşiklerle etkileşimini inceleyen bilim dalı

Termokimya: Kimya biliminin bir alt dalı olup ilgi alanı kimyasal reaksiyonların ısı ile olan ilişkileridir.

Elektrokimya: Kimya biliminin bir alt disiplini olup elektronik bir iletken(metal,grafit veya yarı iletken) ile iyonik bir iletken(elektrolit)arayüzeyinde gerçekleşen reaksiyonları inceler.

Her Öğretim Elemanı Kendisine tahsis edilmiş; Oda, Bilgisayar, İnternet Hizmeti, Dâhili Telefon Hattı ve Araştırma Laboratuarına Sahiptir. Kimya Bölümünde, 4 büyük Öğrenci Laboratuarı, 8 küçük araştırma laboratuarı, 5 büyük (Polimer, Elektro, Organik, Bitki ekstraksiyonu ve İnorganik) Araştırma Laboratuarı ile 2 depo mevcuttur.

Fen – Edebiyat Fakültesi

K İ M Y A B Ö L Ü M Ü

Üniversitemizde Kimya Bölümü ilk olarak 1993-1994 öğretim yılında eğitim-öğretime açılmıştır. Ayrıca 2000-2001 eğitim-öğretim yılında İkinci öğretim programı da faaliyete geçmiştir. Kimya bölümü, bilimsel düşünmeyi öğrenmiş ve mesleki yaşamlarında ortaya çıkabilecek problemleri irdeleyerek çözümlemeyi ilke edinmiş; bilim ve teknolojiye uyum sağlamanın yanı sıra katkıda bulunabilecek niteliklere ve temel bilgilere sahip kimyagerler ile geleceğin bilim adamı adaylarının yetiştirilmelerini amaçlamaktadır. Eğitimleri sırasında; kimyayı doğru yorumlamaya, araştırma / geliştirme çalışmaları yürütmeye ve modern analiz tekniklerini teorik ve uygulama temelinde özümsemeye yönelik birikimle donanımlı kılınan mezunlar; kendilerine öğretilen bilgiye erişim tekniklerinin yardımı ile yaşam boyu çağdaş, modern ve bilgili kalabilmenin bilincini de taşımaktadırlar.

AÇILAN PROGRAMLAR

Bölümde Lisans, Yüksek Lisans ve Doktora programları yer almaktadır.

Lisans

Öğrenci Seçme ve Yerleştirme sınavından aldığı sonuca göre Lisans programına yerleştirilir. Eğitim süresi 4 yıldır. Öğrencinin mezun olabilmesi için son sınıfta Araştırma Projesini alması, staj yapması, bütün derslerden geçmesi ve 2.0 ortalama tutturması gerekmektedir. Eğitim dili Türkçedir.

Yüksek Lisans

Bölümden mezun olan öğrenciler, Fen Bilimleri Enstitüsünce belirtilen koşulları sağladıktan sonra ilgilendikleri anabilim dallarında Yüksek Lisanslarını yapmak üzere başvurabilirler. Yüksek lisans öğrencisi belirlenen bir kredide ders almak ve yaptığı araştırmaya bağlı olarak tezini sunmakla yükümlüdür. Yüksek Lisans programı yaklaşık 2 yıl sürmektedir.

Doktora

Yüksek Lisanslarını tamamlayan öğrenciler, Fen Bilimleri Enstitüsünce belirtilen koşulları sağladıktan sonra ilgili anabilim dallarında doktoralarını yapmak üzere başvurabilirler. Doktora programı da ders alımını ve araştırmayı gerektirmektedir. Derslerin bitiminde öğrenci Doktora Yeterlik Sınavına girmekle yükümlüdür. Öğrenci bu sınavı geçtiği taktirde orijinal bir araştırma konusu bularak çalışmaya başlar ve tezini hazırlar. Doktora programı yaklaşık 4 ile 6 yıl arasında değişen süreleri bulmaktadır.

Yurt Dışında Eğitim

Bölümümüzde Lisans ve Lisansüstü öğrencilerimiz Eğitim-Öğretim yılı içinde veya yaz döneminde çeşitli burslarla (örneğin Erasmus veya TÜBİTAK) yurt dışına gitmektedirler. Bu konuda öğrencilerimiz ayrıntılı bilgi için Bölüm Erasmus koordinatörleri ve danışmanları ile temas kurabilmektedirler.

Suya tat veren bazen de suyun tadını bozan, çaydanlıklarda kireç tabakası oluşturan, deniz suyunu acılaştıran maddeler genellikle tuzlardır.

Tuzlar, çoğunlukla ( + ) yüklü metal iyonu içeren bileşiklerdir. Oluşmalarına bağlı olarak genellikle düzgün şekilli kristaller halinde bulunurlar. Kimi tuzlar ise istenmeyen şekillerde oluşurlar. Sert su kullanılan bölgelerde çaydanlık vb. kaplarda kireç tabakasını, mağaralarda sarkıt ve dikitleri, Pamukkale’de travertenleri oluşturan kalsiyum ve magnezyum tuzlarıdır.

Yemeklere tat vermek amacıyla kullanılan yemek tuzu ( NaCl ), temizlikte kullanılan çamaşır sodası, kabartma tozu olarak kullanılan yemek sodası günlük yaşamda en çok karşılaştığımız ve en iyi tanıdığımız tuzlardır. Ancak bütün tuzlar zararsız değildir. Talyum tuzları bir zamanlar fare zehiri olarak kullanılmıştır.

Tuzlar, asit ve bazların nötrleşme ürünleridir. Asit ve baz çözeltileri birbirine karıştırıldığında bazın hidroksit iyonu ile asidin hidrojen iyonu birleşerek suyu, bazın katyonu ile asidin anyonu birleşerek de tuzu oluşturur. Asidin hidrojen iyonu ile bazın hidroksit iyonunun birleşerek su oluşturmasına nötrleşme adı verilir.

Bazlar da asitler kadar yaşantımıza girmiş maddelerdir.
Çamaşır sodası, sabun, diş macunu, deterjanlar, amonyaklı temizlik
malzemeleri, kireçli su ile bazı ilaçlar ( magnezyum hidroksit, talsit ve kalsiyum sandoz ) bazik maddelerdir. Laboratuvarlarda en çok kullanılan bazlar; sodyum hidroksit ( NaOH ), potasyum hidroksit ( KOH ) ve kalsiyum hidroksit ( Ca( OH )2 ) tir.

Bazlar suda çözündüklerinde OH ( hidroksit iyonu ) oluşturabilen maddelerdir.

Çözeltilerin asidik ya da bazik özellik göstermelerini H miktarı belirler. Dolayısıyla çözeltilerin H miktarı artıkça asidik, azaldıkça bazik özellik gösterir.

Çözeltideki H miktarı doğadaki bazı boyar maddelerin renklerini etkiler. Dolayısıyla bu tür boyar maddeler çözeltinin asidik ya da bazik özelliklerinden hangisini göstereceğini anlamak amacıyla kullanılır. Likenden elde edilen boyar maddeleri içeren turnusol kağıdının rengi asit çözeltisi içinde kırmızı, baz çözeltisi içinde mavi renge dönüşür. Çözeltinin asidik ya da bazik özellik gösterdiğini anlamak amacıyla kullanılan turnusol kağıdı, fenolftalein gibi maddelere belirteç ( indikatör ) denir.

Çözeltideki H miktarını belirlemek amacıyla pH ölçeği geliştirilmiştir. pH ölçeği 25°C’ta 0 ile 14 arasında değerler alır. Bir çözeltinin pH’si 0 ile 7 arasında ölçülmüşse çözelti asit özelliği gösterir. pH değeri 0′dan 7′ye doğru değiştikçe çözeltinin asitlik özelliği ve asitlik kuvveti azalır. Eğer çözeltinin pH’si 7 ile 14 arasında ölçülmüşse çözelti bazik özellik gösterir. pH değeri 7′den 14′e doğru büyüdükçe çözeltinin bazlık özelliği ve bazlık kuvveti artar. Her hangi bir çözeltinin pH değeri 7 olarak ölçülmüşse çözeltideki H ve OH miktarları birbirine eşittir ve çözelti nötr özellik gösterir.

pH değeri turnusol kağıdının renk değişiminden belirlenebileceği gibi pH metre adı verilen araç yardımıyla da belirlenebilir.

Asitlerin Genel Özellikleri

1 – Mavi turnusol kağıdın rengini kırmızıya çevirirler.

2 – Tatları ekşidir ve suda çözünürler.

3 – Çinko, magnezyum gibi elementler ile tepkimeye girerek hidrojen gazının açığa çıkmasına neden olurlar.

4 – Bir çok boya üzerinde etkilidirler.

5 – Karbonatları bileşiklere etki ederek karbon dioksit gazı açığa çıkarırlar.

6 – Metal hidroksitleri ya da metal oksitleri ile tepkimeye girdiklerinde nötrleşerek özelliklerini kaybederler.

7 – Temas ettikleri yerlerde aşındırma, çözünme, tahriş ve dokulara nüfuz etme gibi etkiler gösterirler.

8 – Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.

Bazların Genel Özellikleri

1 – Suda iyonlaşarak suya hidroksit iyonu verirler.

2 – Tatları acıdır.

3 – Kırmızı turnusol kağıdının rengini maviye çevirirler.

4 – Ele kayganlık hissi verirler

5 – Asitler veya ametal oksitler ile tepkimeye girerek tuz bileşiklerini oluştururlar.

6 – Sulu çözeltileri elektrik akımını iletirler.

Günlük yaşamımızda sıkça karşılaştığımız ve yaşamsal olaylarda önemli görevler yapan bileşiklerdir. Akümülatörlerde kullanılan sülfürik asit, seyreltilerek temizlik amacıyla kullanılan tuz ruhu olarak bilinen hidroklorik asit, halk arasında kezzap olarak bilinen nitrik asit bunlardan bazılarıdır.

Sirkeye mayhoş tat veren asetik asit ( sirke asidi ), limona ekşilik sitrik asit ( limon asidi ), elmaya ekşi tat veren malik asit ( elma asidi ), çaydaki tanik asit, çilekteki folik asit, üzümdeki tartarik asit, tereyağındaki buritik asit günlük yaşamda sıkça kullandığımız asit örneklerindendir. Bir kısım asitler ise vücudumuzun temel yapı taşlarını oluşturan amino asitlerdir.

Asitler sudaki çözeltilerine H ( hidrojen iyonu ) verenmaddelerdir. Hidroklorik asidin ( tuz ruhu ) asitlik özelliği göstermesi suya hidrojen iyonu vermesinden ileri gelir. Hidrojen iyonları H( suda ) şeklinde gösterilir. H, elektronunu kaybetmiş hidrojen atomudur ve proton diye adlandırılır.

Isırgan otunun sap ve yapraklarına vücudunuzun çıplak kısımları değdiğinde acı, yanma ve kaşıntı hissi duyarsınız. Bu durum ısırgan otunun sap ve yapraklarındaki formik asitten kaynaklanır.
Elinizin ya da vücudunuzun herhangi bir yeri karınca
tarafından ısırıldığında acı ve yanma hissi duyarsınız.
Bu karıncaların salgıladığı formik asitten kaynaklanır.

Bal arısı ya da eşek arısı tarafından sokulduğunuzda bir yandan sokulan yer kabarırken diğer yandan acı hissi duyarsınız. Bunun nedeni bal arısındaki asidik, eşek arısındaki bazik salgıdan kaynaklanır.

Sirkeye ekşi tadı veren setik asit, limona ekşi tadı veren ise sitrik asit dir.

Yıkanırken sabunun elinizde kayganlık hissi uyandırdığını, gözünüze kaçan sabun köpüğününyanma ve acı duygusu verdiğini, ağzınıza giren sabun köpüğünün buruk bir tadı olduğunu bilirsiniz. Bunların nedeni sabunun yapısının bazik olmasıdır.

Vücudumuzu oluşturan yapılarda amino asitlerin bulunduğunu, sindirim olayının asit ve bazlar yardımıyla gerçekleştiğini, kaslardaki yorgunluğa laktik asidin neden olduğunu biliyorsunuz.

Asitler, bazlar ve tuzlar yaşamsal olaylarda önemli görevler yapan günlük yaşamın vazgeçilmez maddeleridir. Günlük yaşamı kolaylaştırmanın yanı sıra onlarsız yaşam tatsız ve tuzsuzdur. Bununla birlikte bu maddeler belirli yaşlardan sonra insan vücuduna zararlı olabilen, bazı hastalıklara neden olabilen, hatta bazı hastalıkların gelişimini ağırlaştıran maddelerdir.

Maddenin iç yapısında meydana gelen değişmelerdir.

Bu değişmelerden sonra madde yeni adlar alır.

Odun, kağıt, kömür ve mumun yanması, demirin paslanması, şekerin ısıtılınca kömürleşmesi, suyun oluşması veya ayrışması.

Fiziksel ve kimyasal olaylar sonucu fiziksel ve kimyasal özelliklerde değişme olur.

Fiziksel olay Kimyasal olay

1- Maddenin dış yapısında değişme olur. 1- Maddenin iç yapısında değişme olur.

2- Yeni bir madde oluşmaz. 2- Yeni bir madde oluşur.

3- Karışıma giren maddelerin özellikleri 3- Birleşen ve ayrılan maddelerin özellikleri

değişmez. değişir.

4- Eski hale fiziksel yöntemlerle dönülür. 4- Eski hale ancak kimyasal yöntemlerle dönülür.

Kimyasal olaylar

Kimyasal olaylarda, maddeler arasındaki etkileşim, reaksiyon veya tepkime olarak adlandırılır. Her reaksiyon denklem ile gösterilir.

Reaksiyon denklemi;

Reaksiyona giren maddelere girenler veya reaktif denir. Ok reaksiyonun oluşum yönünü ve iki tarafın denkliğini gösterir. Reaksiyon sonucu çıkan maddelere ürün denir.

Katalizör: Kimyasal reaksiyonlara dışarıdan ilave edilerek reaksiyonu hızlandıran ve sonuçta özelliğini koruyarak çıkan maddeye denir. Katalizör bir reaksiyonda üzerinde gösterilir.

MnO2 reaksiyonda katalizördür.

Kimyasal Reaksiyon Çeşitleri

1. Enerji durumlarına göre ikiye ayrılır.

a) Endotermik reaksiyonlar

b) Ekzotermik reaksiyonlar

a) Endotermik reaksiyonlar: Dışarıdan enerji alarak oluşan reaksiyonlara denir.

Suyun ayrışması,

2. Birleşme reaksiyonları.

İki farklı özellikte maddenin birleşerek değişik özellikli yeni bir madde oluşturmasıdır. Bunlara sentez reaksiyonları da denir.

Işık vermeden oluşan yanma yavaş yanmadır. Demirin paslanması, solunum olayı, odunun kömürleşmesi gibi. Isı ve ışık vererek oluşan yanma hızlı yanmadır. Odun, kağıt, mumun yanması gibi.

5. Asit- Baz reaksiyonları.

Asitlerin bazlarla birleşme reaksiyonlarıdır. Bu reaksiyonlara nötrleşme reaksiyonları da denir. Reaksiyon sonucu tuz ve su oluşur.

Kimyasal reaksiyonların denkleştirilmesi:

Kimyasal reaksiyonlarda;

* Atom cinsi ve atom sayısı korunur.

* Kütle korunur.

* proton, nötron, toplam elektron sayıları korunur.

* Atom sayıları;

Reaktiflerin atom sayıları toplamı = Ürünlerin atom sayıları toplamı

Bu maddenin korunumu yasasından kaynaklanır. Maddenin korunumu yasası: Madde varken yok olmaz, yokken var olmaz

Makro planda işleyen klasik fizik sonrası modern fiziğin kimyaya olan ihtiyacı bu bilimdalının oluşma nedeni olarak gösterilebilir.

Kimyasal tepkimelerin ve nükleer değişimlerin yoğun fizik+matematik gereksinimini karşılayan fizikokimya başlıca Isı Kimyası, Kuvantum Kimyası, Parçacık Kimyası, Çözelti Kimyası, Elektrokimya gibi bölümlerden oluşmaktadır.

Kantitatif analiz, metodlar yönünden klasik ve modern olmak üzere ikiye ayrılır. Klasik metodlar maddenin ağırlık ve hacim özelliklerine dayanan metodlardır. Maddenin ağırlığı göz önüne alınarak yapılan analize gravimetrik, hacim göz önüne alınarak yapılana da volumetrik analiz denir. Gravimetrik ve volumetrik analizlerin her ikisi de günümüzde çok kullanılmaktadır. Bilhassa fen ve şehirciliğin gelişmesiyle, medeniyeti tehdit etmeye başlıyan çevre meselelerinin tesbiti çalışmaları bu metodların önemini bir kat daha artırmıştır.

Modern metodlara İnstrumental metodlar (enstrümental analiz) da denilmekte olup, 1930 yılından sonra hızlı olarak gelişmeye başlamıştır. Bu metodlar, maddenin ışık absorbsiyonu, ışık emisyonu, magnetik, elektrik, radyoaktiflik gibi özellikleri üzerine kurulmuştur. Bugün sadece bir özellik üzerine kurulmuş olan metodlar ciltlerle kitap doldurulacak kadar çoğalmıştır. İnstrumental analiz klasik analizden daha hassas, daha az zaman alıcı ve daha kolay olmakla beraber, sonuçlarının değerlendirilmesi bakımından uzman kimyacılara ihtiyaç gösterir.

Bir analiz için uygulanacak analiz metodu madde miktarına bağlı olarak değişir. 50 mg’dan daha fazla madde miktarı ile yapılan analize makro analiz, 10-50 mg arasındaki miktarla yapılan analize yarı-mikro analiz, 1-10 mg arasındaki miktarla yapılan analize mikro analiz, 0,001-1 mg arasındaki miktarla yapılan analize ultra-mikro analiz ve 0,001 mg’ın altında kalan miktarla yapılan analize de sub-mikro analiz denir. Mikro, ultra-mikro ve sub-mikro analizlere bilimsel çalışmalarda başvurulur.